Uluslararası Standartlaştırma Örgütü (ISO) 120 ülkenin ulusal standart örgütlerinin is a oluşturduğu bir uluslararası federasyondur. Malların uluslararası dolaşımını kolaylaştırmak entelektüel, bilimsel, teknik ve ekonomik etkinliklerde karşılıklı işbirliğini geliştirmektir İSO’nun teknik çalışmalarının sonuçları Uluslararası standart olarak yayınlanır.
ISO etkinliklerini belirli bir alanla sınırlamaz. Uluslararası Elektroteknik Komisyonunun denetiminde olan Elektrik ve Elektronik Mühendisliği ile alanlar dışında kalan bütün alanların standartlaştırılması ile ilgilenir.
ISO standart oluştururken üreticileri, tüketicileri, hükümetleri ve bilimsel komiteleri bir araya getirir. 2,800 teknik komitesi vardır. Bugüne kadar, yaklaşık 100.000 uzmanın katkısıyla yaklaşık 188,000 sayfa tutan 10,000 Uluslararası Standart oluşturmuştur.
Tarihçesi ve Üyelik
Yaklaşık 90 yıl önce elektroteknik alanında etkinlik göstermeye başlamış, 1930’lardan başlayarak diğer alanlarda da standart oluşturmaya başlamıştır. 25 ülke 1946’da yapılan toplantıdan sonra yeni bir örgüt oluşturmaya karar vermiştir. Örgüt 1947’de kurulmuştur.
Her ülkede, standartlaştırma alanında temsil gücü en yüksek olan ulusal örgüt ISO üyesi olarak kabul edilmiştir. Bu örgütler teknik komiteler katılma, bu komitelerde oy kullanma, Konseye seçilme ve Genel Kurulda yer alma hakkına sahiptir. 1995’deki üye kuruluş sayısı 83’dür Bunların %83’ü yasa ile kurulmuş kamu kuruluşlarıdır.
Kendi ulusal örgütleri bulunmaya ülkeler İSO’ya gözlemci olabilirler, komitelerde yer alma ve oy verme hakları yoktur, ancak her türlü konuda enforme edilirler. ISO’nun, 1995’de 24 gözlemci üyesi vardır. Ayrıca İSO’ya abone olan ve düşük bir ücret karşılığında çıkarılan standartlardan yararlandırılan 8 üyesi de vardır.
ISO’da iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesiyle en çok ilgili teknik komiteler:
No. Başlık ISO Standardı
10 Teknik çizim, ürün tanımı ve ilgili belgeler ISO/DIS 11604
21 Yangından korunma ve yangın söndürme teçhizatı ISO 3941
23 Traktörler ve tarım ve ormancılıkta kullanılan makineler ISO 3776
35 Boya ve vernikler ISO 3679
43 Akustik ISO 4872
44 Kaynak ve alaşım işlemleri ISO/DIS 10882-2
59 Bina inşaatı ISO/TR 9527
67 Petrol ve doğal gaz sanayilerinde malzeme, teçhizat ve yapıları İSO 10418
82 Madencilik ISO 3155
85 Nükleer enerji ISO 1709
86 Soğutma ISO 5149
92 Yangın güvenliği ISO 1716
94 Personel güvenliği—koruyucu giysi ve teçhizat ISO 2801
96 Vinçler ISO 10245-1
98 Yapı tasarımının temelleri ISO 2394
101 Mekanik kaldırma ve taşıma teçhizatı ISO 1819
108 Mekanik vibrasyon ve şok ISO 2631-1
110 Sanayide kullanılan kamyonlar ISO 1074
118 Kompresör, pnömatik aletler ve makineler ISO 5388
146 Hava kalitesi ISO 8518
159 Ergonomi ISO 7243
199 Makine güvenliği ISO/TR 12100-1
Teknik çalışmalar
ISO’nun teknik çalışmaları teknik komitelerde yürütülür. Teknik Komite kurma kararı Teknik Yönetim Kurulu tarafından alınır. Bu kurul aynı zamanda komitenin etkinlik çerçevesini de tanımlar. Komite çalışma programını bu çerçeveye göre tanımlar. Teknik komiteler alt komiteler ve çalışma grupları kurabilirler. 1995’de 185 teknik komite, 611 alt komite ve 2,022 çalışma grubu vardır.
Üye kuruluşlar veya başka bir uluslararası kuruluş İSO’ya bir teknik etkinlik alanı önerebilir. Ancak, kaynaklar sınırlı olduğu için öneriler öncelikler temelinde kabul edilir. Öneri kabul edildiğinde, görev ya varolan bir komiteye verilir ya da yeni bir teknik komite kurulur.
Uluslararası Standartlar
Bir uluslararası standart üye kuruluşların anlaşmasıyla onaylanır ve ülkelerde ya doğrudan, ya da ulusal standartlara dönüştürülerek uygulanır.
Standardın ön çalışmaları uzaktan haberleşme ile sürdürülür. Standart son halini aldığında onay çalışmaları için bir araya gelinir. Onaylanan standartlar en geç beş yıl içinde gözden geçirilir ve gerekiyor ise, güncellenir. Yayınlanan bütün standartlar İSO katalogunda yer alır.
ISO’nun İş Sağlığı ve Güvenliği Çalışmaları
Bütün ISO Standartlarında güvenlik standardın ayrılmaz bir parçasıdır. Bazı standartlar doğrudan meslekin riskin önlenmesiyle ilgilidir: İyonlaştırıcı ışıma ve radyoaktif malzeme işaretleri (ISO 361), güvenlik renkleri ve işaretleri (ISO 3864) ve sanayide kullanılan güvenlik baretleri (ISO 3873) gibi. Bazı standartlar ise iş kazaları ve meslek hastalıkları ile doğrudan ilgili olmamakla birlikte, çalışanların bu olaylardan korunmasında çok etkilidir. Örneğin bütün vücuda yönelik titreşimin değerlendirilmesi ile ilgili olan ISO 2631 gibi.
Bütün standartlar ilgili teknik komitelerde bilimsel gelişmeler ışığında sürekli gözden geçirilir ve güncelleştirilir. Yukarıdaki tabloda, iş sağlığı ve güvenliği ile en yakından ilgili olan teknik komiteler gösterilmiştir. Bu komiteler, binalar, şantiyeler, fabrikalar, limanlar, tarım ve ormancılık, nükleer tesisler, elle kaldırma ve taşıma, kişisel koruyucu teçhizat gibi alanlarda iş sağlığı ve güvenliği standartları hazırlamaktadır.
Sonuç olarak, ISO standartlarının uluslararası işbirliği ile oluşturulması ve uygulanması işyerlerinde çalışma koşullarının iyileştirilmesine önemli katkı yapmaktadır.
